Genetische diversiteit in de IJslande Hond

De genetische diversiteit binnen de IJslandse Hond bestaat op dit moment uit 2,47 unieke dieren. Om te begrijpen wat dit precies inhoudt, is het verstandig om eerst het stukje te lezen over wat genetische diversiteit is. Deze link kun je hier vinden.

De genetische diversiteit van 2,47 is gemeten over de populatie honden die nog kan meedragen aan het behouden van de diversiteit. Dit zijn dus alle honden die eventueel nog een nest kunnen krijgen. Hiervoor zijn de teefjes van 0 t/m 8 jaar geselecteerd en de reuen van 0 t/m 14 jaar geselecteerd. Deze groep samen bestaat uit 5860 honden wereldwijd.

Zoals je ook al kunt lezen aan het eind van het stuk “Wat is genetische diversiteit”, is dat na het onderzoek van Pieter Oliehoek in 1997 actie ondernomen is door enkele fokkers om op dat moment uitstervende lijnen te redden. Hierdoor is o.a. sperma van Úlfur naar Nederland gehaald en is hiermee gefokt om te proberen deze lijnen te behouden. Toch zien we in de nieuwe berekeningen dat veel van dit bloed weer bijna uitgestorven is of in verkeerde combinaties zodanig is verdund dat de nakomelingen niet meer in staat zijn om goed bij te dragen aan de diversiteit voor de gehele populatie.

Op dit moment zijn we bezig om een fokprogramma te beginnen waarbij we de lijnen van Úlfur combineren met enkele andere zeer genetisch belangrijke lijnen waardoor we een fokbasis kunnen creëren van zo’n 50 to 100 honden die genen bevatten die bijna niet voorkomen over de gehele populatie. Wanneer deze honden vervolgens worden gebruikt in combinatie met honden over de hele wereld kunnen we de diversiteit binnen de populatie aanzienlijk verhogen en de verwantschap binnen de hele populatie verlagen.

Naast het gegeven dat genetisch belangrijke honden zich moeten voortplanten, is het erg belangrijk om ons te realiseren dat een verstandige combinatie hierin essentieel is!
Wanneer we de groep genetisch belangrijke honden niet verstandig combineren (wat betekent dat bij een combinatie de belangrijke genen gecombineerd worden met genen uit veel voorkomende lijnen), we deze belangrijke genen alsnog kwijtraken en daardoor de genetische diversiteit niet kunnen verhogen en de verwantschap binnen de populatie niet kunnen verlagen. Met alle gevolgen die daarbij komen kijken, uitgelegd in het stukje “wat is genetische diversiteit”.

Hierboven zie je een grafiek van het verloop van de gemiddelde inteelt, mean kinship en aantal nesten door de jaren. De grafiek zou in de toekomst nog wat aangepast kunnen worden omdat nog niet alle honden in de database de juiste geboortedatum hebben. Bij mij heeft de prioriteit vooral gelegen op het verkrijgen van de juiste data, dan de juiste plaatjes. Wat je hierin kunt zien is dat de gemiddelde inteelt (rode lijn) in de begin jaren snel is gegroeid naar zijn hoogste punt zo rond de 25.6 % in 1994. Het betekent dat de gemiddelde inteelt in de beginjaren van alle geboren honden dus nauwer was dan een volle broer zus combinatie. Gelukkig zijn er in de jaren erna afspraken gemaakt over de inteelt en het gebruik van populaire reuen in het internationale verband ISIC. Je ziet in de jaren hierna dat veel fokkers nieuw bloed zijn gaan gebruiken en hierdoor is de inteelt tot nu verlaagd en stabiel gebleven op zo’n 21%.

Wat bijzonder is om te zien aan de gemiddelde mean kinship (blauwe lijn) is dat deze na redelijk stabiel te zijn opeens een lichte daling heeft gemaakt tussen de jaren 2001 en 2008. Dit komt omdat er in deze jaren na de gegevens van Pieter Oliehoek uit 1997 door fokkers is geprobeerd om meer met genetisch belangrijke lijnen te fokken.

De populatie is flink gegroeid de afgelopen 20 jaar. Wanneer de populatie groeit, is het makkelijker om de diversiteit te verbeteren omdat je meer honden kan betrekken bij de volgende generatie. Maar ondanks dat de populatie groeit, wordt helaas nog steeds veel gefokt met de populaire lijnen en wordt binnen lijnen gefokt met slechts enkele reuen die (daardoor) meerdere nestjes voortbrengen. Hierdoor is de gemiddelde mean kinship de laatste jaren weer licht gestegen. 

Om een beter overzicht te krijgen over welke honden genetisch belangrijk zijn en welke minder is de populatie ingedeeld in 4 groepen. We hebben de donker groene, licht groene, oranje en rode groep. In deze cirkeldiagram kun je goed zien welk deel van de populatie een kleur vertegenwoordigd. Hierin zie je dat één achtste deel van de populatie in de donker groene groep is ingedeeld. Verder is drie achtste ingedeeld in de licht groene groep, drie achtste deel in de oranje groep en het laatste één achtste deel van de populatie is de rode groep. Rode honden zijn honden waarvan de genen die zij bezitten al veel voor komen over de gehele populatie. Oranje honden zijn honden waarbij de genen gemiddeld gezien ook vaker voorkomen in de populatie. Licht groene honden zijn honden waarbij hun genen minder vaak voorkomen in de populatie. Met als laatste de donker groene honden, deze hebben genen die uitzonderlijk weinig voorkomen over de gehele populatie.

Wanneer je wilt fokken voor genetische diversiteit is het belangrijk dat wanneer je een hond hebt uit de donker groene groep je deze alleen probeert te combineren met honden die ook in de donker groene groep zitten. Wanneer je een hond hebt uit de licht groene of oranje groep dan kun je deze combineren met honden uit de licht groene of donker groene groep. Als je een hond hebt uit de rode groep probeer deze dan te combineren met honden uit de licht groene groep.
Bij een combinatie wordt de helft van de genen van de moeder en de helft van de genen van de vader doorgegeven. Daarom is het niet verstandig om rode honden te combineren met donker groene honden. De belangrijke genen van de donker groene honden worden dan gehalveerd, waardoor ze geen goede bijdrage meer kunnen leveren voor de genetische diversiteit.
Zoals uitgelegd in het stukje “Wat is genetische diversiteit” kunnen we de diversiteit in een gesloten populatie alleen verhogen wanneer we balans terug brengen. We moeten honden die meer unieke genen hebben vaker gebruiken ten opzichte van honden met minder unieke genen.

Hieronder nog even samenvattend welke combinaties we aanraden als je wilt fokken voor genetische diversiteit:

  • Donker groen x donker groen
  • Licht groen x licht groen of donker groen
  • Oranje x licht groen of donker groen
  • Rood x licht groen

Blijf je er wel van bewust dat wanneer een donker groene hond (nog) maar één nestje kan krijgen, het belangrijker is voor deze hond om gecombineerd te worden met een andere donker groene hond dan dat deze met een licht groene of oranje hond wordt gecombineerd.

Fokken voor diversiteit is heel belangrijk, maar ook erg ingewikkeld. Daarom raden we iedereen aan die graag wilt fokken voor genetische diversiteit om naar workshops te gaan over genetische diversiteit bij de IJslandse Hond, zodat je dit beter leert gebruiken in de overwegingen die je maakt als fokker.

De grenzen van de groepen staan in het diagram hieronder.

Je kunt hieruit de volgende grenzen van de groepen aflezen:

  • Donker groen van 12.96 t/m 18.83
  • Licht groen van 18.83 t/m 20.42
  • Oranje van 20.42 t/m 21.59
  • Rood van 21.59 t/m 22.98

Wat opvalt is dat er in de donker groene groep een grote spreiding zit tussen de honden. Dit komt omdat er van MK (mean kinship) 12,96 tot 14.83 maar 1 hond zit en van 14.83 tot 15.3 maar 11 honden zitten. Al deze honden zijn het voorbeeld van honden die bijna van de rand af zijn gevallen en waarvan het extreem belangrijk is dat we met deze honden goede combinaties maken om zo deze genen te behouden. Deze groep honden zijn allemaal reuen van tussen de 10 en 14 jaar, gelukkig zijn er veel IJslandse Honden van deze leeftijd die nog vruchtbaar zijn.

Wil je weten wat de MK is van jouw IJslandse Hond(en)? Vraag het aan via deze pagina.

Voor de komende jaren zal een fokprogramma gestart worden om zo verstandig mogelijke combinaties te maken van de genetisch belangrijkste honden. Heb je zelf een donker groene hond of wil je bijdragen aan het fokprogramma door een hond te kopen uit deze belangrijke combinaties om hier verder mee te fokken?
Neem dan contact op met ons of met de fokadviescommissie van de Vereniging de IJslandse Hond in Nederland!

Voor verdere vragen over de uitslagen en wat de resultaten nu betekenen die je terug hebt gekregen van jou hond kun je ook altijd contact met ons opnemen.